De blunder van de eeuw: supermarkt XL in hartje Bergen

De gemeenteraad van Bergen neemt volgende week een besluit over de Ontwikkelingsvisie Mooi Bergen 2.0. In de Ontwikkelingsvisie staat beschreven hoe het college verder wil met de ontwikkeling van het centrum van het dorp. Het college wil een enorme supermarkt bouwen in hartje Bergen. Je zet daar niet iets neer voor tien, maar voor honderd jaar. Als deze supermarkt XL wordt gebouwd is dat wat mij betreft de blunder van de eeuw.

Het college wil gefaseerd bouwen en eindgebruikers meer betrekken bij het proces. Een begrijpelijke strategische keuze in een veranderende markt. Tegelijkertijd verhoogt dat het risico dat niet alle delen van het plan ontwikkeld zullen worden. Wat je er neerzet moet daarom ook op zichzelf kunnen staan èn iets toevoegen aan het centrum. De bouw van een hele grote supermarkt voldoet daar niet aan volgens GroenLinks.

In de Ontwikkelingsvisie van het college moet er op de Harmonielokatie een supermarkt komen van 1800 m2, een supermarkt die ongeveer anderhalf keer zo groot is als de bestaande Albert Heijn in Bergen. Daarnaast zou er nog ruimte zijn voor een aantal kleine winkels. In totaal een bebouwd oppervlakte van bijna 2100 m2. In de vastgestelde structuurvisie kan op die plek nog geen 1300m2 gebouwd worden. Het plan dat er nu ligt biedt dus de ruimte om daar meer dan de helft aan toe te voegen. Dat heeft een enorme impact op de omgeving. Concreet betekent het dat de gevelwand van de supermarkt wordt geprojecteerd in de bestaande groenstrook langs de weg en niet meer langs de gevel van de Rustende Jager. Het hele gebouw komt dus meters naar voren. Dat leidt tot een enorme verstening van het gebied en gaat ten koste van het woongenot van de huidige bewoners van het centrum. Ook de ruime groene entree die eerder onderdeel was van de plannen voor het centrum wordt opgeofferd aan de supermarkt.

Ik hoop dat andere fracties ons verzet tegen de nieuwe supermarkt zullen steunen. Er is geen enkele goede reden te verzinnen om zo’n megasuper neer te zetten. Natuurlijk is het fijn voor de portemonnee van de exploitanten van de supermarkt en de parkeergarage maar de raad zou volgens ons andere belangen zwaarder moet laten wegen. Samen met de markt ontwikkelen is prima, je dorpshart opofferen aan marktpartijen niet.

Donderdag 25 september neemt de gemeenteraad van Bergen een besluit over de Ontwikkelingsvisie.

Hieronder een illustratie waarin de contouren van de oude, vastgestelde structuurvisie zijn ingetekend in de nieuwe Ontwikkelingsvisie 2.0

IMG_1366.PNG

Aandacht aanbesteden

Aanbesteden. Ik zal het maar meteen eerlijk opbiechten. Je hoefde mij er niet voor wakker te maken. Vage beelden had ik er bij van wegenbouwers en aannemers, van juristen met dikke pakken papier en vlotte jongens met Italiaanse schoenen en dure pakken. Niet echt mijn ding, om Pauline te parafraseren. Maar ja, je moet ook wel eens iets doen waar je niet meteen zo’n zin in hebt. En Mooi Bergen, het centrumplan voor de kern Bergen, moest nu eenmaal aanbesteedt worden. Europees zelfs. Geen pakken, maar pallets papier dus.

De aanbestedingsdocumenten zijn recent door het college vastgesteld en na een jaar is mijn mening bijgesteld. Nee, je hoeft me er nog steeds niet voor wakker te maken (er zijn grenzen!) maar fascinerend is het wel, aanbesteden. Het fascinerende zit volgens mij in de uitdaging om politieke uitgangspunten vertaald te krijgen in een juridisch document. Of ruimtelijke keuzes te laten stollen in overeenkomsten. Neem bijvoorbeeld het streven om het centrumplan energieneutraal te realiseren. Dat mag je als overheid niet dwingend opleggen. Maar hoe kun je een ontwikkelaar dan toch prikkelen die doelstelling over te nemen? Dat hebben we nu gedaan met een financiële prikkel. Als een ontwikkelaar het hele plan CO2 neutraal oplevert krijgt hij een bonus van 350.000 euro. Tegelijkertijd zit er een boete clausule in de overeenkomst. Als de ontwikkelaar stelt CO2 neutraal te zullen bouwen, maar hij realiseert een plandeel niet volgens die doelstelling moet hij een boete betalen die over het hele plan kan oplopen tot een half miljoen euro. Op die manier wordt de ontwikkelaar uitgedaagd CO2 neutraal te bouwen en ontmoedigd om dat alleen te zeggen (en vervolgens niet te doen). Zo zijn ook op andere punten ruimtelijke en politieke keuzes gestold in juridische documenten.

Soms begin je ergens met frisse tegenzin aan, maar ontdek je door beter te kijken een fascinerende wereld. Dat geldt ook bij dit onderwerp: ergens aandacht aan besteden loont. Weten wat er mee gebeurt? Deze week bespreken we de documenten in de commissievergadering. Hopelijk neemt de raad in april een besluit, zodat we begin 2014 een ontwikkelaar kunnen selecteren.

Bergen Centrum: uit voorraad leverbaar?

Een jaar geleden kreeg ik van mijn vrouw een fotoboek van Hans van der Meer, ‘Nederland – Uit voorraad leverbaar’. Het boek is een must voor bestuurders die bezig zijn met ruimtelijke ordening of de inrichting van de openbare ruimte. Van der Meer legt – vanaf het trapje dat hij altijd bij zich heeft – het ‘raadsel Nederland’ vast. Wat hij constateert is dat de zoektocht naar eigenheid een industrie is geworden die – paradoxaal – leidt tot een straatbeeld waar alles toch weer op elkaar lijkt. Om dat te illustreren zit er in het boek een ‘catalogus NL’ waarin je de losse onderdelen ziet die wij gebruiken om onze openbare ruimte in te richten en die je terug ziet op de foto’s die Van der Meer gemaakt heeft. Een soort IKEA catalogus voor besturend Nederland. Afvalbakken, bankjes, afzetpalen en straatverlichting: het is allemaal uit voorraad leverbaar.

Gisteren heb ik het boek weer eens doorgebladerd met daarnaast het beeldkwaliteitsplan dat we hebben opgesteld voor Bergen Centrum. Ook bij de planvorming voor het centrum wordt natuurlijk veel aandacht besteedt aan de aankleding van de openbare ruimte (kijk voor het volledige plan hier). Een beeldkwaliteitsplan is een poging het gewenste eindbeeld vast te leggen in een document dat leidend is als er vergunningen verleend gaan worden. Het is balanceren tussen regelzucht en anarchisme. De foto’s van Van der Meer roepen de vraag op of al die inspanningen het wel waard zijn: als aandacht voor eigenheid uiteindelijk toch leidt tot uniformiteit, is het beeldkwaliteitsplan dan niet de zoveelste maakbaarheidsprothese van besturend Nederland? Misschien, maar ik was toch gerustgesteld dat het straatmeubilair in het beeldkwaliteitsplan van Bergen Centrum niet te vinden was in de ‘catalogus NL’ van Van der Meer. Ik hou voorlopig nog even vast aan het idee dat aandacht voor beeldkwaliteit bepaald niet zinloos is.

20130202-174553.jpg